ભગવાન વિષ્ણુ જી એ કેમ બદલ્યું પડખું પરિવર્તિની એકાદશી | Parivartani ekadashi Katha Gujarati
પરિવર્તિની એકાદશી: ભગવાન વિષ્ણુજી એ કેમ બદલ્યું પડખું? જાણો પૌરાણિક કથા અને મહત્વ
પરિવર્તિની એકાદશીની કથા, ભગવાન વિષ્ણુએ પડખું કેમ બદલ્યું,પાર્શ્વ પરિવર્તિની એકાદશી, રાજા બલિ અને વામન ભગવાન,Ekadashi Gujarati Story
હિંદુ ધર્મમાં એકાદશી તિથિનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ છે. ભાદરવા સુદ અગિયારસને પરિવર્તિની એકાદશી અથવા પાર્શ્વ પરિવર્તિની એકાદશી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની વિશેષ પૂજા અને ઉપાસના કરવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર ચાતુર્માસ દરમિયાન ક્ષીરસાગરમાં શયન કરતા ભગવાન વિષ્ણુ આ એકાદશીના દિવસે પોતાનું પડખું બદલે છે. તેથી આ એકાદશીને “પરિવર્તિની” કહેવામાં આવે છે.
પરિવર્તિની એકાદશીની પૌરાણિક કથા
પરિવર્તિની એકાદશીની કથા મુખ્યત્વે ભગવાન વિષ્ણુના વામન અવતાર અને મહાદાની રાજા બલિ સાથે જોડાયેલી છે.
પૌરાણિક કથા અનુસાર રાજા બલિ ભગવાન વિષ્ણુના પરમ ભક્ત હતા. તેઓ અત્યંત પરાક્રમી અને દાનવીર રાજા હતા. પોતાના તપ, શક્તિ અને પરાક્રમથી તેમણે ત્રણેય લોકમાં પોતાનું પ્રભુત્વ સ્થાપિત કર્યું હતું.
રાજા બલિના વધતા પ્રભાવને કારણે દેવતાઓ ચિંતિત થયા. ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુએ વામન અવતાર ધારણ કર્યો. તેઓ નાના બ્રાહ્મણના સ્વરૂપમાં રાજા બલિના યજ્ઞમાં પહોંચ્યા.
રાજા બલિએ વામન ભગવાનનું સન્માન કરીને તેમને દાનમાં શું જોઈએ તે પૂછ્યું. ભગવાન વામને માત્ર ત્રણ પગલાં જેટલી જમીન માગી.
રાજા બલિએ તેમની માગણી સ્વીકારી.
ત્યારબાદ ભગવાન વામને વિરાટ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું. પ્રથમ પગલે તેમણે પૃથ્વી અને બીજા પગલે સમગ્ર આકાશ માપી લીધું. હવે ત્રીજા પગલા માટે કોઈ સ્થાન બાકી રહ્યું નહીં.
રાજા બલિએ પોતાની પ્રતિજ્ઞા નિભાવતાં પોતાનું માથું ભગવાનના ત્રીજા પગલા માટે અર્પણ કર્યું.
ભગવાન વામન રાજા બલિની દાનશીલતા અને ભક્તિથી પ્રસન્ન થયા. તેમણે બલિને પાતાળ લોકમાં સ્થાન આપ્યું અને તેમને વરદાન આપ્યું કે ભગવાન પોતે તેમની રક્ષા માટે ત્યાં નિવાસ કરશે.
આ પ્રસંગ ભગવાન વિષ્ણુની ભક્તવત્સલતા અને રાજા બલિના વચનપાલનનું મહત્વ દર્શાવે છે.
ભગવાન વિષ્ણુએ પડખું કેમ બદલ્યું?
ચાતુર્માસ દરમિયાન ભગવાન વિષ્ણુ ક્ષીરસાગરમાં શયન કરે છે એવી પૌરાણિક માન્યતા છે. ભાદરવા સુદ અગિયારસના દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ પોતાના શયનમાં પડખું બદલે છે, તેથી આ એકાદશીને પરિવર્તિની એકાદશી કહેવામાં આવે છે.
આ પરિવર્તનને આધ્યાત્મિક રીતે પણ મહત્વ આપવામાં આવે છે. ભક્તો આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુનું સ્મરણ કરીને પોતાના જીવનમાં સદાચાર, ભક્તિ અને સારા વિચારો લાવવાનો સંકલ્પ કરે છે.
પરિવર્તિની એકાદશીનું ધાર્મિક મહત્વ
પરિવર્તિની એકાદશીના દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરવામાં આવે છે. ભક્તો ઉપવાસ રાખે છે, ભગવાન વિષ્ણુનું નામસ્મરણ કરે છે અને શક્ય હોય તો રાત્રે જાગરણ તથા ભજન-કીર્તન કરે છે.
આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુને તુલસી અર્પણ કરવાનું વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવે છે. ભક્તો પોતાની શક્તિ અને પરંપરા પ્રમાણે દાન, જપ અને પૂજા કરે છે.
એકાદશીનો મુખ્ય સંદેશ માત્ર ઉપવાસ પૂરતો નથી, પરંતુ મન અને ઇન્દ્રિયોને સંયમમાં રાખી ભગવાન પ્રત્યે ભક્તિ વધારવાનો છે.
પરિવર્તિની એકાદશીનો સંદેશ
પરિવર્તિની એકાદશીની કથા આપણને બે મહત્વપૂર્ણ વાતો શીખવે છે—ભક્તિ અને વચનપાલન.
રાજા બલિએ પોતાનું વચન નિભાવવા માટે પોતાનું સર્વસ્વ ભગવાનને અર્પણ કર્યું. ભગવાન વિષ્ણુએ પણ પોતાના ભક્ત પ્રત્યે કૃપા દર્શાવી. તેથી આ પવિત્ર દિવસે ભગવાન વિષ્ણુનું સ્મરણ કરીને સત્ય, દાન, સંયમ અને ભક્તિના માર્ગે ચાલવાનો સંકલ્પ કરવો શુભ માનવામાં આવે છે.
જય શ્રી હરિ! ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય।
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો